W drugiej połowie miesiąca na naszym blogu publikujemy zestaw kluczowych statystyk dot. górnictwa i energetyki węgla kamiennego w Polsce. Dane są publikowane z 1,5-miesięcznym opóźnieniem, po ich udostępnieniu przez Agencję Rynku Energii oraz Agencję Rozwoju Przemysłu (oddział Katowice).
Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu
Kwiecień przyniósł istotne wydarzenie dot. kształtowania polskiej strategii energetycznej – Rada Ministrów przyjęła długo oczekiwany Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK). Polska jest ostatnim krajem w Unii Europejskiej, który przesłał ten wymagany dokument. Ponad dwuletnie opóźnienie było powodem, dla którego Komisja Europejska wniosła sprawę do Trybunały Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
KPEiK to najważniejszy dokument wyznaczający kierunek transformacji od czasu zawarcia umowy społecznej dla górnictwa w 2021 roku. Zapisanym w nim planom dla wydobycia i zatrudnienia w sektorze węglowym przyjrzymy się w kolejnych sekcjach niniejszego wydania. Już na wstępie warto jednak odnotować, że zarówno KPEiK, jak i prognozy PSE zakładają, że około połowy lat 30. źródła konwencjonalne zaczną pełnić przede wszystkim rolę bilansującą przy ponad 60% udziale OZE w miksie.
Przyjrzyjmy się ile prądu wyprodukowano w Polsce w ciągu ostatniego zaraportowanego miesiąca z węgla kamiennego oraz innych paliw. Pokrywanie znaczącej części zapotrzebowania na energię to jego podstawowa, lecz nie jedyna rola.
W kwietniu krajowe elektrownie wyprodukowały 15,1 TWh energii elektrycznej. Źródła emisyjne odpowiadały za 68% miksu, a ich generacja znacznie spadła w stosunku do marca. Węgiel kamienny zapewnił 4,5 TWh energii elektrycznej (30%), a węgiel brunatny nieco ponad 2,5 TWh (18%).
Instalacje fotowoltaiczne dostarczyły najwięcej energii spośród “czystych” źródeł – odpowiadały za 18% krajowej energii, produkując prawie 2,7 TWh (o 28% więcej m/m). To ich trzeci najwyższy miesięczny wynik w historii. Energii z wiatru było mniej w porównaniu do poprzedniego miesiąca (o niemal 0,7 TWh), w związku z czym produkcja 2 TWh stanowiła jedynie 13% miksu.
Miks produkcyjny dopełniły jednostki gazowe (2 TWh i 13% udziału) oraz biomasowe (0,7 TWh i 5% udziału).
Moc zainstalowana w węglu kamiennym obniżyła się w niewielkim stopniu (o kilkadziesiąt MW). Przybyło mocy w energetyce słonecznej i wiatrowej – odpowiednio o ponad 200 i ponad 100 MW.
Warto dodać, że zgodnie z KPEiK, w scenariuszu WEM w 2030 r. w systemie zostanie ok. 8,2 GW mocy w węglu kamiennym (obecnie: 21,8 GW) i 6,5 GW w brunatnym (obecnie: 7,6 GW).
Więcej danych dostępnych jest na wykresie “Produkcja energii elektrycznej wg ARE” oraz “Zainstalowana moc źródeł energii elektrycznej wg ARE”.
Nowością jest uwzględnienie na drugim z wykresów bateryjnych magazynów energii (na razie w rozdzielczości kwartalnej) oraz wizualne oddzielenie technologii magazynowania energii od źródeł produkujących własną energię.
Węgiel kamienny w Polsce w kwietniu 2026
Poniżej analizujemy miesięczne dane z sektora górnictwa węgla kamiennego. Komentarze odnoszą się do wykresów dostępnych stale na energy.instrat.pl
Symbole oznaczają:
↗ wzrost,
↘ spadek,
= utrzymanie się wartości względem zeszłego miesiąca.
Wydobycie i sprzedaż węgla kamiennego
WYDOBYCIE – 3,45 Mt ↘
SPRZEDAŻ – 3,91 Mt ↘
W kwietniu wydobycie węgla zmalało o 9%, jednak w skali rocznej wzrosło o 10%. Sprzedaż utrzymała się na podobnym poziomie co w marcu, ale w porównaniu do kwietnia 2025 roku wzrosła niemal o 1/3.
W opublikowanym w kwietniu KPEiK, scenariusz bazowy (WEM) zakłada produkcję węgla kamiennego w 2030 roku na poziomie 26 mln ton, a w 2040 roku – 10 mln ton. Scenariusz ambitny (WAM) jest znacznie bardziej restrykcyjny: już w 2030 roku produkcja miałaby spaść do 21 mln ton – ponad dwukrotnie poniżej poziomu z 2025 roku – a w 2040 roku zejść poniżej 3 mln ton. Oba scenariusze rysują więc wyraźną trajektorię spadkową, choć różnią się co do jej tempa.
Zapasy węgla kamiennego
SUMA – 8,31 Mt ↘
ZAPASY PRZY KOPALNIACH (górnictwa) – 3,20 Mt ↘
ZAPASY PRZY KOPALNIACH, ZAKUPIONE (przez energetykę) – 0,03 Mt ↘
ZAPASY PRZY ELEKTROWNIACH (energetyki) – 5,08 Mt ↗
Sumaryczna ilość zapasów szybko spada od listopada zeszłego roku. Jedyną kategorią, która odnotowała wzrost względem marca, jest ilość węgla zmagazynowanego przy elektrowniach.
W tym miesiącu godne uwagi są zapasy zakupione przez jednostki produkcyjne i oczekujące na wywiezienie przy kopalniach. Wyniosły one jedynie niecałe 28 tys. ton, co stanowi ponad 90% spadku względem poprzedniego miesiąca. Jak udało nam się dowiedzieć w Agencji Rynku Energii, wynika to z faktu, że w tej kategorii przeważała jednostka, która obecnie jest w fazie przeklasyfikowania na inne niż węgiel paliwo, tj. biomasę. Zatem sytuacja, w której hałdy zakupionego węgla muszą czekać na transport jest wyjątkowa i zdarza się jedynie gdy powstaje problem logistyczny z przewoźnikami (jak to miało miejsce w 2021 r.) lub w przypadku pojedynczej jednostki. Być może z jakichś względów nie była ona w stanie składować surowca na swoim terenie albo to tylko niuans administracyjny.
W obszarze regulacyjnym warto odnotować postęp prac nad nowelizacją rozporządzenia w sprawie zapasów paliw w przedsiębiorstwach energetycznych. Po zakończeniu konsultacji projekt trafił do podpisu Ministra Energii. Kluczową zmianą jest wprowadzenie pięcioetapowego, 180-dniowego okresu przejściowego dla elektrowni wycofywanych z eksploatacji, w którym stopniowo zmniejsza się obowiązek utrzymywania zapasów paliwa. Na początku tego okresu, od 180. do 151. dnia przed wygaszeniem bloku, właściciel zobowiązany jest utrzymać 75% normalnie wymaganych zapasów. Obowiązek ten maleje wraz z kolejnymi etapami, aż do ostatnich trzech dni przed wyłączeniem, kiedy wystarczy zachować ilość węgla niezbędną do dokończenia pracy jednostki. Oznacza to, że będzie można zaobserwować z wyprzedzeniem malenie zapasów przy elektrowniach w miarę odstawiania jednostek wytwórczych, co będzie następowało falami w przeciągu najbliższej dekady.
Zatrudnienie w górnictwie węgla kamiennego
69 199 osób ↘
Miesiąc temu informowaliśmy o tym, że zatrudnienie spadło poniżej symbolicznej granicy 70 tys. etatów. Trend utrzymuje się, a w kwietniu w górnictwie pracowało o kolejne 500 osób mniej niż w marcu.
Scenariusz bazowy (WEM) KPEiK zakłada spadek do 26 tys. pracowników w 2030 roku i do 8 tys. w 2040 roku. Oznacza to, że średnie miesięczne tempo redukcji zatrudnienia osiągnie lada chwila wartość 1000 etatów. Nie wieszczy to jednak kryzysu pracowniczego – spółki przygotowały plany osłonowe zgodne ze znowelizowaną ustawą o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego. Ze świadczeń korzystają osoby zainteresowane odprawami, przekwalifikowaniem lub w okolicach wieku emerytalnego. Obecny poziom zatrudnienia w górnictwie jest niewspółmierny do poziomu wydobycia i zapotrzebowania.
Scenariusz ambitny (WAM) przewiduje zejście już na koniec dekady do 14 tys. etatów, a w 2040 roku – do “śladowego poziomu” zatrudnienia.
Cena węgla dla energetyki (PSCMI 1)
PSCMI 1 – 309 PLN/t ↗ – 14,12 PLN/GJ ↗
Cena węgla dla energetyki nieco wzrosła (o 4-5%) po kilkumiesięcznej obniżce i wróciła powyżej 300 zł za tonę. Wciąż jednak, w porównaniu z kwietniem 2025, ceny dla energetyki są o 13-14% niższe.
Cena węgla dla ciepłownictwa (PSCMI 2)
PSCMI 2 – 407 PLN/t ↗ – 17,69 PLN/GJ ↗
Cena węgla dla ciepłownictwa zanotowała 4-procentowe odbicie po bardzo niskich poziomach z ubiegłego miesiąca. Niemniej jednak, indeks PSCMI2 wciąż jest o 15% niższy niż w analogicznym momencie rok temu.
Cena węgla kamiennego dla energetyki (PSCMI 1) vs importowanego z portów ARA
PSCMI 1 – 14,12 PLN/GJ ↗
Import (ARA) – 16,54 PLN/GJ ↘
Cena węgla importowanego w kwietniu nieznacznie spadła (o 7 gr na gigadżulu). Wraz ze wzrostem ceny węgla krajowego, spowodowało to też zbliżenie się obu wartości na wykresie, niemniej jednak wciąż import pozostaje droższy.
Porównujemy ceny węgla energetycznego (PSCMI 1) z importowanym węglem energetycznym w jednostce uwzględniającej różnice jakościowe [PLN/GJ]. Węgiel dla ciepłownictwa (PSCMI 2) jest domyślnie odfiltrowany.
Więcej danych dostępnych jest w sekcji “Ceny węgla i koszt produkcji (PL vs import)”
To wszystko w bieżącym wydaniu. Dziękujemy za zapoznanie się z Przeglądem Węglowym i zachęcamy do udostępniania.
Więcej informacji
Jeśli szukasz więcej informacji o górnictwie, sprawdź naszą bazę danych: Kopalnie węgla w Polsce. Zawiera ona m. in. kompletną listę aktywnych złóż, statystyki roczne kopalń oraz aktualny harmonogram wygaszania. Zapraszamy do zapoznania się z nią!
Kontakt
Wojciech Przedlacki, Product Owner energy.instrat.pl, [email protected]
