W drugiej połowie miesiąca na naszym blogu publikujemy zestaw kluczowych statystyk dot. górnictwa i energetyki węgla kamiennego w Polsce. Dane są publikowane z 1,5-miesięcznym opóźnieniem, po ich udostępnieniu przez Agencję Rynku Energii oraz Agencję Rozwoju Przemysłu (oddział Katowice).
Kwiecień przyniósł istotne wydarzenie dot. kształtowania polskiej strategii energetycznej – Rada Ministrów przyjęła długo oczekiwany Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK).
To najważniejszy dokument wyznaczający kierunek transformacji od czasu zawarcia umowy społecznej dla górnictwa w 2021 roku. Zapisanym w nim planom dla wydobycia i zatrudnienia w sektorze węglowym przyjrzymy się w kolejnych sekcjach niniejszego wydania. Już na wstępie warto jednak odnotować, że zarówno KPEiK, jak i prognozy PSE zakładają, że około połowy lat 30. źródła konwencjonalne zaczną pełnić przede wszystkim rolę bilansującą przy ponad 60% udziale OZE w miksie.
Przyjrzyjmy się teraz ile prądu wyprodukowano w Polsce w ciągu ostatniego zaraportowanego miesiąca z węgla kamiennego oraz innych paliw. Pokrywanie znaczącej części zapotrzebowania na energię to jego podstawowa, lecz nie jedyna rola.
W kwietniu krajowe elektrownie wyprodukowały 15,1 TWh energii elektrycznej. Źródła emisyjne odpowiadały za 68% miksu, a ich generacja znacznie spadła w stosunku do marca. Węgiel kamienny zapewnił 4,5 TWh energii elektrycznej (30%), a węgiel brunatny nieco ponad 2,5 TWh (18%).
Instalacje fotowoltaiczne dostarczyły najwięcej energii spośród “czystych” źródeł – odpowiadały za 18% krajowej energii, produkując prawie 2,7 TWh (o 28% więcej m/m). To ich trzeci najwyższy miesięczny wynik w historii. Energii z wiatru było mniej w porównaniu do poprzedniego miesiąca (o niemal 0,7 TWh), w związku z czym produkcja 2 TWh stanowiła jedynie 13% miksu.
Miks produkcyjny dopełniły jednostki gazowe (2 TWh i 13% udziału) oraz biomasowe (0,7 TWh i 5% udziału).
Moc zainstalowana w węglu kamiennym obniżyła się w niewielkim stopniu (o kilkadziesiąt MW). Przybyło mocy w energetyce słonecznej i wiatrowej – odpowiednio o ponad 200 i ponad 100 MW.
Warto dodać, że zgodnie z KPEiK, w scenariuszu WEM w 2030 r. w systemie zostanie ok. 8,2 GW mocy w węglu kamiennym (obecnie: 21,8 GW) i 6,5 GW w brunatnym (obecnie: 7,6 GW).
Więcej danych dostępnych jest na wykresie “Produkcja energii elektrycznej wg ARE” oraz “Zainstalowana moc źródeł energii elektrycznej wg ARE”.
Nowością jest uwzględnienie na drugim z wykresów bateryjnych magazynów energii (na razie w rozdzielczości kwartalnej) oraz wizualne oddzielenie technologii magazynowania energii od źródeł produkujących własną energię.
Węgiel kamienny w Polsce w kwietniu 2026
Poniżej analizujemy miesięczne dane z sektora górnictwa węgla kamiennego. Komentarze odnoszą się do wykresów dostępnych stale na energy.instrat.pl
Symbole oznaczają:
↗ wzrost,
↘ spadek,
= utrzymanie się wartości względem zeszłego miesiąca.
Wydobycie i sprzedaż węgla kamiennego
WYDOBYCIE – 3,45 Mt ↘
SPRZEDAŻ – 3,91 Mt ↘
W kwietniu wydobycie węgla zmalało o 9%, jednak w skali rocznej wzrosło o 10%. Sprzedaż utrzymała się na podobnym poziomie co w marcu, ale w porównaniu do kwietnia 2025 roku wzrosła niemal o 1/3.
W opublikowanym w kwietniu KPEiK, scenariusz bazowy (WEM) zakłada produkcję węgla kamiennego w 2030 roku na poziomie 26 mln ton, a w 2040 roku – 10 mln ton. Scenariusz ambitny (WAM) jest znacznie bardziej restrykcyjny: już w 2030 roku produkcja miałaby spaść do 21 mln ton – ponad dwukrotnie poniżej poziomu z 2025 roku – a w 2040 roku zejść poniżej 3 mln ton. Oba scenariusze rysują więc wyraźną trajektorię spadkową, choć różnią się co do jej tempa.
Zapasy węgla kamiennego
SUMA – 8,31 Mt ↘
ZAPASY PRZY KOPALNIACH (górnictwa) – 3,20 Mt ↘
ZAPASY PRZY KOPALNIACH, ZAKUPIONE (przez energetykę) – 0,03 Mt ↘
ZAPASY PRZY ELEKTROWNIACH (energetyki) – 5,08 Mt ↗
Sumaryczna ilość zapasów szybko spada od listopada zeszłego roku. Jedyną kategorią, która odnotowała wzrost względem marca, jest ilość węgla zmagazynowanego przy elektrowniach.
W tym miesiącu godne uwagi są zapasy zakupione przez jednostki produkcyjne i oczekujące na wywiezienie przy kopalniach. Wyniosły one jedynie niecałe 28 tys. ton, co stanowi ponad 90% spadku względem poprzedniego miesiąca. Jak udało nam się dowiedzieć w Agencji Rynku Energii, wynika to z faktu, że w tej kategorii przeważała jednostka, która obecnie jest w fazie przeklasyfikowania na inne niż węgiel paliwo, tj. biomasę. Zatem sytuacja, w której hałdy zakupionego węgla muszą czekać na transport jest wyjątkowa i zdarza się jedynie gdy powstaje problem logistyczny z przewoźnikami (jak to miało miejsce w 2021 r.) lub w przypadku pojedynczej jednostki. Być może z jakichś względów nie była ona w stanie składować surowca na swoim terenie albo to tylko niuans administracyjny.
W obszarze regulacyjnym warto odnotować postęp prac nad nowelizacją rozporządzenia w sprawie zapasów paliw w przedsiębiorstwach energetycznych. Po zakończeniu konsultacji projekt trafił do podpisu Ministra Energii. Kluczową zmianą jest wprowadzenie pięcioetapowego, 180-dniowego okresu przejściowego dla elektrowni wycofywanych z eksploatacji, w którym stopniowo zmniejsza się obowiązek utrzymywania zapasów paliwa. Na początku tego okresu, od 180. do 151. dnia przed wygaszeniem bloku, właściciel zobowiązany jest utrzymać 75% normalnie wymaganych zapasów. Obowiązek ten maleje wraz z kolejnymi etapami, aż do ostatnich trzech dni przed wyłączeniem, kiedy wystarczy zachować ilość węgla niezbędną do dokończenia pracy jednostki. Oznacza to, że będzie można zaobserwować z wyprzedzeniem malenie zapasów przy elektrowniach w miarę odstawiania jednostek wytwórczych, co będzie następowało falami w przeciągu najbliższej dekady.
Zatrudnienie w górnictwie węgla kamiennego
69 199 osób ↘
Miesiąc temu informowaliśmy o tym, że zatrudnienie spadło poniżej symbolicznej granicy 70 tys. etatów. Trend utrzymuje się, a w kwietniu w górnictwie pracowało o kolejne 500 osób mniej niż w marcu.
Scenariusz bazowy (WEM) KPEiK zakłada spadek do 26 tys. pracowników w 2030 roku i do 8 tys. w 2040 roku. Oznacza to, że średnie miesięczne tempo redukcji zatrudnienia osiągnie lada chwila wartość 1000 etatów. Nie wieszczy to jednak kryzysu pracowniczego – spółki przygotowały plany osłonowe zgodne ze znowelizowaną ustawą o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego. Ze świadczeń korzystają osoby zainteresowane odprawami, przekwalifikowaniem lub w okolicach wieku emerytalnego. Obecny poziom zatrudnienia w górnictwie jest niewspółmierny do poziomu wydobycia i zapotrzebowania.
Scenariusz ambitny (WAM) przewiduje zejście już na koniec dekady do 14 tys. etatów, a w 2040 roku – do “śladowego poziomu” zatrudnienia.
Cena węgla dla energetyki (PSCMI 1)
PSCMI 1 – 309 PLN/t ↗ – 14,12 PLN/GJ ↗
Cena węgla dla energetyki nieco wzrosła (o 4-5%) po kilkumiesięcznej obniżce i wróciła powyżej 300 zł za tonę. Wciąż jednak, w porównaniu z kwietniem 2025, ceny dla energetyki są o 13-14% niższe.
Cena węgla dla ciepłownictwa (PSCMI 2)
PSCMI 2 – 407 PLN/t ↗ – 17,69 PLN/GJ ↗
Cena węgla dla ciepłownictwa zanotowała 4-procentowe odbicie po bardzo niskich poziomach z ubiegłego miesiąca. Niemniej jednak, indeks PSCMI2 wciąż jest o 15% niższy niż w analogicznym momencie rok temu.
Cena węgla kamiennego dla energetyki (PSCMI 1) vs importowanego z portów ARA
PSCMI 1 – 14,12 PLN/GJ ↗
Import (ARA) – 16,54 PLN/GJ ↘
Cena węgla importowanego w kwietniu nieznacznie spadła (o 7 gr na gigadżulu). Wraz ze wzrostem ceny węgla krajowego, spowodowało to też zbliżenie się obu wartości na wykresie, niemniej jednak wciąż import pozostaje droższy.
Porównujemy ceny węgla energetycznego (PSCMI 1) z importowanym węglem energetycznym w jednostce uwzględniającej różnice jakościowe [PLN/GJ]. Węgiel dla ciepłownictwa (PSCMI 2) jest domyślnie odfiltrowany.
Więcej danych dostępnych jest w sekcji “Ceny węgla i koszt produkcji (PL vs import)”
To wszystko w bieżącym wydaniu. Dziękujemy za zapoznanie się z Przeglądem Węglowym i zachęcamy do udostępniania.
Więcej informacji
Jeśli szukasz więcej informacji o górnictwie, sprawdź naszą bazę danych: Kopalnie węgla w Polsce. Zawiera ona m. in. kompletną listę aktywnych złóż, statystyki roczne kopalń oraz aktualny harmonogram wygaszania. Zapraszamy do zapoznania się z nią!
Kontakt
Wojciech Przedlacki, Product Owner energy.instrat.pl, [email protected]
