KWB Sieniawa jest jedną z niewielu kopalni w prywatnych rękach. Zwraca na siebie uwagę rosnącym wydobyciem – w 2024 r. stała się 3. największą kopalnia węgla brunatnego – oraz kierunkami sprzedaży swojego produktu.
Wyjątkowe położenie - z dala od elektrowni
Kopalnia Węgla Brunatnego Sieniawa zlokalizowana jest w Sieniawie Lubuskiej (gmina Łagów) i operuje na jednym z najdłużej eksploatowanych złóż tego surowca w Polsce. Jest jedną z zaledwie czterech czynnych odkrywek tego surowca, a tym, co wyróżnia ją na tle innych, jest jej położenie – jako jedyna nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie elektrowni. To ewenement w skali kraju ze względu na utartą narrację o problematycznym transporcie węgla brunatnego.
Z rąk pruskich do prywatnych
Historia kopalni sięga połowy XIX wieku. W 1893 r. Cesarski Pruski Urząd Górniczy przyznał jej nadanie górnicze, a dwie dekady później rozpoczęto wydobycie. Kopalnia działała do 1945 roku, kiedy to pod koniec II wojny światowej została zniszczona. Jej ponowne uruchomienie nastąpiło pięć lat później – już pod obecną nazwą KWB “Sieniawa”.
Przez wiele lat eksploatację prowadzono metodą podziemną, co czyniło ją jedyną taką kopalnią w Polsce. Od 1979 r. działa już jako kopalnia odkrywkowa. W 1997 r. zapadła decyzja o jej likwidacji, którą realizowano przez kolejne pięć lat.
W 2002 roku prywatni inwestorzy z rodziny Bik przejęli resztki majątku po zlikwidowanym zakładzie i przywrócili jego działalność, rozpoczynając nowy rozdział w historii kopalni. Od 2005 roku spółką kieruje prezes Andrzej Bik, który wraz z rodziną zbudował stabilną, prywatną markę w sektorze węgla brunatnego. Górnicze tradycje kontynuuje również jego syn, Mateusz Bik, zarządzający firmą Fasing, działającą w branży usług i sprzętu górniczego.
Wiadomo również, że od 2006 roku spółka za pośrednictwem swojej spółki-córki prowadziła działalność ciepłowniczą w Żarach, dostarczając energię cieplną do 15 wspólnot mieszkaniowych – brakuje natomiast informacji, czy działalność ta jest nadal kontynuowana
Na przestrzeni lat kopalnia korzystała ze środków unijnych. Otrzymała m.in. dotację w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020, wspierającą płynność finansową i bieżącą działalność w czasie pandemii COVID-19. Kopalnia realizuje też projekt „Badania właściwości i przydatności węgla brunatnego w celu wdrożenia wyników badań w ramach produkcji kwasu huminowego” – rozwijając w ten sposób drugą gałąź swojej działalności.
Zaskakująca trzecia siła w polskim górnictwie węgla brunatnego
W latach 2002 – 2018 eksploatowano złoże Sieniawa 1 o powierzchni 16 ha. W 2018 roku rozpoczęto wydobycie z drugiego złoża – Sieniawa 2 (148 ha), które objęte jest koncesją do 2063 r. Obecnie kopalnia wydobywa węgiel energetyczny o kaloryczności około 2100 kcal/kg właśnie z tego złoża. Zasoby przemysłowe pierwszego złoża były szacowane na 827 tys. ton, natomiast obecnego – 14,7 mln ton.
W przeciwieństwie do większości krajowych kopalni, Sieniawa w ostatnich latach notuje wyraźny wzrost wydobycia. Dekadę temu wynosiło ono ok. 70 tysięcy ton rocznie. W kolejnych latach stopniowo rosło, osiągając wartość blisko 300 tys. ton w 2019 roku i przekraczając próg 0,5 mln ton wydobytego surowca w 2022 roku. W 2024 roku wydobycie przekroczyło barierę 1 miliona ton, rosnąc o 40% w stosunku do poprzedniego roku.
W 2023 roku udział Sieniawy w krajowym wydobyciu wynosił 1,79%, a rok później już 2,47%. Jest to spowodowane zapotrzebowaniem głównego odbiorcy kopalni, czyli bloku Pątnów II, do którego węgiel transportowany jest koleją. Dzięki temu Sieniawa przekroczyła wyniki KWB Konin i stała się trzecią największą w Polsce kopalnią węgla brunatnego.
Trend wzrostowy można zauważyć również analizując statystyki zatrudnienia w zakładzie. Przez kilka poprzednich lat pozostawało ono na zbliżonym poziomie około 60 etatów, w 2022 przybyło prawie 20 pracowników, a w 2023 roku zatrudnienie wyniosło 117 osób. Dla przypomnienia, tego typu informacje o wszystkich kopalniach w Polsce można znaleźć w naszej świeżo zaktualizowanej bazie kopalni.
Przyszłość KWB Sieniawa
Podczas gdy inne kopalnie ogłaszają strategie odchodzenia od działalności wydobywczej i przedstawiają harmonogramy wygaszeń, KWB Sieniawa nie udostępnia konkretnych informacji odnośnie swoich planów i terminów ograniczania wydobycia oraz wygaszania złoża.
Niemniej jednak, kopalnia dostarcza węgiel głównie do bloku Pątnów II, którego funkcjonowanie zaplanowano do końca 2026 roku. Oznacza to, że działalność Sieniawy ma dziś jasno wyznaczony horyzont czasowy, a zwiększone wydobycie stanowi raczej próbę maksymalnego wykorzystania istniejących możliwości sprzedaży niż zapowiedź trwałej ekspansji czy nowych inwestycji.
Na pewno jednak powiązania rodziny z górnictwem nie zakończą się z dnia na dzień. Wspomniany już wyżej Mateusz Bik aktywnie wypowiada się na temat przyszłości górnictwa węgla kamiennego. W swoich wypowiedziach podkreśla potrzebę większej efektywności i otwartości polskiego górnictwa na prywatny kapitał, który, jego zdaniem, ma być szansą na ożywienie sektora. Jako przykład podaje ogromne zapotrzebowanie na usługi w branży górniczej na rynkach światowych, które pozwala jego firmie się rozwijać.
